CRM joriy etish ko'pincha dasturiy ta'minot xaridi sifatida tushuniladi: litsenziya olindi, foydalanuvchilar qo'shildi, ish tugadi. Amalda esa eng muhim ish shundan keyin boshlanadi — va aynan shu bosqich e'tibordan chetda qolganda tizim "ishlamayapti" degan xulosa paydo bo'ladi.
Quyida joriy etishning oltita bosqichi.
1-bosqich. Jarayonlarni o'rganish
Har qanday sozlashdan oldin javob berilishi kerak bo'lgan savollar:
- Mijoz sizga qanday yo'llar bilan keladi? (sayt, telefon, messenjer, tavsiya)
- Murojaat kelgandan keyin nima bo'ladi va kim javobgar?
- Bitim qaysi bosqichlardan o'tadi?
- Qaysi holatda mijoz "yo'qotilgan" hisoblanadi?
Bu bosqichda hech narsa sozlanmaydi — faqat mavjud tartib yozib olinadi. Agar jarayon qog'ozda aniq ko'rinmasa, u CRM da ham aniq bo'lmaydi.
2-bosqich. Voronka va maydonlarni loyihalash
Endi jarayon tizim tiliga o'tkaziladi.
Voronka bosqichlari menejer harakatini emas, mijoz holatini aks ettirishi kerak. "Qo'ng'iroq qilindi" — bu harakat. "Ehtiyoj aniqlangan" — bu holat. Ikkinchisi bo'yicha hisobot ma'noli bo'ladi.
Maydonlar kerakli minimumdan boshlanadi. Har bir qo'shimcha majburiy maydon — bu menejer uchun qo'shimcha ish va to'ldirilmagan yozuv ehtimoli. Keyinchalik qo'shish osonroq, olib tashlash qiyinroq.
3-bosqich. Sozlash va integratsiyalar
Bu bosqichda tizim yig'iladi: foydalanuvchilar, huquqlar, voronkalar, avtomatik qoidalar. Shu yerda tashqi manbalar ulanadi:
- telefoniya (Sipuni, OnlinePBX)
- sayt formalari
- messenjerlar
- 1C yoki boshqa hisob tizimi
Integratsiyalarni birdaniga emas, bittalab ulash va har birini alohida tekshirish maqsadga muvofiq — nosozlik sababini topish osonroq bo'ladi.
4-bosqich. Ma'lumotlarni ko'chirish
Eski baza (ko'pincha Excel) tizimga yuklanadi. Bu bosqichda ikki ish bajariladi:
Tozalash. Takrorlangan yozuvlar, eskirgan kontaktlar va noto'g'ri formatdagi raqamlar. Iflos ma'lumotni ko'chirish — muammoni yangi joyga ko'chirish demak.
Moslashtirish. Excel ustunlari CRM maydonlariga bog'lanadi. Ba'zi ustunlar uchun mos maydon bo'lmasligi mumkin — bu 2-bosqichga qaytishni talab qiladi.
5-bosqich. O'rgatish
Texnik jihatdan tayyor tizim ham foydalanilmasa, natija bermaydi. O'rgatishda uchta narsa muhim:
- Rollar bo'yicha alohida. Menejerga kerak bo'lgan bilim rahbarnikiga o'xshamaydi.
- Real misollarda. Umumiy demo emas, o'z bitimlaringiz bilan.
- Yozma qo'llanma. Qisqa, rasmlar bilan — yangi xodim uchun ham kerak bo'ladi.
6-bosqich. Qo'llab-quvvatlash va rivojlantirish
Birinchi haftalarda savollar va o'zgartirish so'rovlari paydo bo'ladi. Bu normal holat: haqiqiy ish boshlanmaguncha ba'zi kamchiliklar ko'rinmaydi. Shuning uchun joriy etish rejasiga birinchi oy uchun sozlash vaqti kiritilishi kerak.
Keyinchalik tizim biznes bilan birga o'zgaradi: yangi mahsulot yo'nalishi, yangi bo'lim, yangi hisobot.
Loyihani to'xtatadigan xatolar
Hammasini birdaniga qamrab olishga urinish. Barcha bo'limlar, barcha jarayonlar va o'nlab integratsiya bir vaqtda — bu loyihani cho'zadi va jamoani charchatadi. Bitta bo'limdan boshlang.
Jamoani jarayondan chetlashtirish. Menejerlar ishtirokisiz qurilgan voronka odatda haqiqiy ishga mos kelmaydi. Ular tizimni "yuqoridan majburlangan nazorat" deb qabul qiladi.
Rahbarning ishlatmasligi. Agar rahbar hisobotlarni CRM dan emas, so'rab olsa, menejerlar ham ma'lumot kiritishni ortiqcha ish deb hisoblaydi.
Muvaffaqiyat mezonini belgilamaslik. "CRM joriy qilamiz" — bu maqsad emas. "Har bir murojaat manbasi bilan qayd etiladi" — bu tekshirib bo'ladigan maqsad.
Xulosa
Joriy etish — bu dasturiy ta'minot emas, ish tartibi loyihasi. Texnik sozlash odatda eng qisqa qism; asosiy vaqt jarayonni tushunish va jamoani yangi tartibga o'tkazishga ketadi.
JARVIS amoCRM va Bitrix24 ni shu oltita bosqich bo'yicha kompleks joriy qiladi va ishga tushgandan keyin ham qo'llab-quvvatlaydi.